Trần Hoàng Vy Trần Anh Tài và... Mắt Xanh Trần Ngọc Hưởng!

NHÀ THƠ TRẦN NGỌC HƯỞNG (LONG AN) VỪA IN XONG TẬP THƠ "MẮT XANH THƠ" VỚI NỘI DUNG LẠ LÀ VIẾT VỀ CÁC NHÀ VĂN NHÀ THƠ BẰNG THƠ! KHOIVUDONGNAI XIN GIỚI THIỆU VỚI BẠN BÈ 2 BÀI VIẾT VỀ TẬP THƠ NÀY CỦA NHÀ THƠ TRẦN HOÀNG VY VÀ TRẦN ANH TÀI.


MẮT XANH VÀ CÁI DUYÊN VĂN HỌC

* Trần Hoàng Vy


 Trên tay tôi là tập chân dung văn học thể hiện bằng thơ của nhà thơ nhà giáo Trần Ngọc Hưởng (Tác phẩm " Mắt xanh" NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 9/2010). Sách dày 144 trang viết về 26 gương mặt thơ văn của dòng văn học đương đại Việt
Nam .
 Có thể là do ngẫu hứng cũng có thể là do cái duyên tri ngộ hết sức tình cờ hoặc đặc biệt mà nhà thơ chỉ chọn ra 26 chân dung trong đó có mình với đôi dòng phác thảo về thân thế sự nghiệp cùng với một hai bài thơ khắc họa trong đó liệt kê tên các tác phẩm của chân dung đã đề cập. Một việc làm không cũ cũng không mới nhưng đặc biệt. Bởi lẽ qua cách viết này tác giả phải có một năng lực cảm thụ và khái quát cao cùng tài thơ uyển chuyển thấu lý đạt tình của mình. Một công việc không phải cây viết nào cũng có thể thể hiện được.

Chỉ với "Vài dòng..." ở trang 5 6 7 và 8 bạn đọc đã nắm bắt được Trần Ngọc Hưởng là ai? Cuộc sống và duyên nợ văn chương thế nào? Một sự PR rất khéo của chàng trai quê cù lao Lợi Quang thuộc Tân Phú Đông Tiền Giang xuất thân từ gia đình bán tạp hóa nhỏ ở xã Tân Thới huyện Gò Công Tây nhờ cái gian "hàng xén" nhỏ ấy mà Trần Ngọc Hưởng làm quen với các sách báo của Do Quang Tân Việt Bút Nghiên (Mỹ Tho). Lên Thị xã Gò Công rồi Sài Gòn trọ học chàng thư sinh quê sông Tiền ấy may mắn gặp gỡ các nhà văn Sơn Nam nhà thơ Kiên Giang càng nuôi cái mộng văn chương và mang nó suốt hành trình về Long An dạy học từ năm 1972 và bấy giờ là giảng viên khoa Ngữ văn của trường CĐSP Long An Hội viên hội Nhà văn Việt Nam.

Bạn đọc còn được biết  "Mắt xanh" là tác phẩm thứ 9 của Trần Ngọc Hưởng (Không kể 8 luận đề và 3 tập thơ dịch được in dùng cho công tác giảng dạy) đủ biết anh miệt mài và mê đắm với văn chương chừng nào. Tập "Mắt xanh" lần này trọng tâm là chân dung văn học và cái cách anh lựa chọn cũng không theo một qui luật nào: Người lâu nhất và xưa nhất là Hồ Biểu Chánh rồi Bình Nguyên Lộc Hữu Loan Phi Vân Võ Hồng Lý Văn Sâm... đến người mới như Phạm Công Trứ Ánh Tuyết. Có người đã mất có người còn sống (Việt Chung Tử Phạm Thiên Thư Minh Đức Triều Tâm Ảnh Trần Anh Tài Phạm Công Trứ Ánh Tuyết...). Có người miền Tây ( Hồ Biểu Chánh Phi Vân Truy Phong) có người miền Đông (Lý Văn Sâm Thẩm Thệ Hà...) có người miền Trung miền Bắc có người tầm văn chương lan tỏa cả nước có người chỉ ở khu vực song với tấm lòng tri ngộ trân trọng... Trần Ngọc Hưởng đều kỳ công có thơ cho chân dung ấy. Viết về Hồ Biểu Chánh Trần Ngọc Hưởng kết luận: "Nhà văn lớn đất phương Nam/ Đọng hồn sông nước mênh mang bến bờ/ Lục bình nghìn cụm dật dờ/ Vượt qua một cõi hoang sơ thế tình!" ít nhiều đã khắc họa cái cốt cách văn phong Hồ Biểu Chánh hay như Sơn Nam thì: "Nghe ngan ngát những hương rừng/ Cà mau Vọc nước Giỡn trăng tội tình! Đi về Hai cõi u minh/ Sơn Nam...đỉnh núi một mình Phương Nam...Từng trang văn mở đây rồi/ Ông già Nam bộ của tôi vẫy chào/ Gốc cây Cục đá Ngôi sao/ Lắng nghe hạt bụi bay vào ngàn năm".

Với Minh Đức Triều Tâm Ảnh Trần Ngọc Hưởng viết: " Suối nguồn một cõi mênh mang/ Ngửa lên cúi xuống nhân gian mịt mờ/ Lòng thiền khẽ động bao giờ/ Hóa văn hóa chữ hóa thơ...tặng đời" còn với Nguyễn Tất Nhiên người đình đám một thời ở miền Nam thì: "Xót con nước lỡ xa nguồn/ Quê xưa lạc giữa mười phương bụi hồng/ Nhà thơ về cõi hư không/ Duyên con mắt biếc môi hồng với ai!" nếu không tri kỷ tri âm anh sẽ khó có những cảm nhận tưởng chừng bình thường nhưng lại tinh tế như thế.

     Ngoài những hình ảnh và bút tích của những chân dung mà Trần Ngọc Hưởng đã "vẻ" bằng thơ tập sách còn có thêm các phụ lục khi nhà thơ đến viếng mộ cụ Tú Xương hay bất chợt nhớ về Bích Khê Thạch Lam Nam Cao v.v...cũng bằng sự cảm nhận thâm trầm hồn hậu của một tâm hồn nhà giáo không khoa trương cường điệu. Đi từ những tiếp xúc ban đầu với tác phẩm chiêm nghiệm và đồng điệu bằng trái tim đam mê văn học để rồi truyền dần sự đồng cảm ấy bằng những vần thơ ăm ắp nhân tình.

Tôi cũng là một nhà giáo làm văn chương lại ở gần dòng sông Vàm Cỏ Đông Trần Ngọc Hưởng ở gần dòng Vàm Cỏ Tây. Hai gã họ Trần hai phía của dòng Vàm Cỏ cũng coi là tri ngộ khi đã nhiều năm đọc tác phẩm của anh và có thể nói " Khen cho con mắt tinh đời" con mắt ấy là "Con mắt xanh" nên hiển nhiên sự nhìn nhận đánh giá vừa phải có sợi dây vi diệu của "ngộ" và "duyên" nó còn đòi hỏi ở "tuệ giác" tri thức với sự công bằng vô tư. Trần Ngọc Hưởng vốn là nhà giáo anh có thuận lợi của việc nắm vững phương pháp tiếp cận tác giả tác phẩm. Tập "Mắt xanh" cũng có thể là một tập "tư liệu" cho những người muốn "truy cập" nhanh các tác giả mà nhà thơ yêu mến và yêu thích. Không thể đòi hỏi hơn ở Trần Ngọc Hưởng là phải có tác giả này tác giả kia. Vì bởi một chữ "tình" và chữ "duyên" trong tập sách mà Trần Ngọc Hưởng muốn gửi tặng.

Vàm Cỏ Đông ngày 29/10/2010. 

T. H. V


ĐỌC MẮT XANH THƠ CỦA TRẦN NGỌC HƯỞNG


 
... 
Lần này NXB. Hội Nhà Văn cho in tập thơ mới của hội viên mới Trần Ngọc Hưởng: quyển Mắt Xanh Thơ. Sách dày 145 trang khổ 14 5 x 20 5cm trên giấy trắng láng với nhiều phụ bản của Minh Đức  Triều Tâm Ảnh và phụ lục mà không hẳn là phụ lục.

Đây là "tác phầm lạ" khi tác giả chọn chỗ cho các nhà văn nhà thơ có mặt trên văn thi đàn phía Nam được nghe đọc từ trước 1975 xa lắc. Viết chân dung họ bằng thơ nghĩ về họ bằng thơ đặc biệt là có các ảnh ký họa chân dung của họ mà Trần Ngọc Hưởng lưu giữ nhiều năm nay mới trình lộ. Một điểm "lạ" nữa mà tôi  nghĩ đó là lần đầu tiên tác giả viết... "lời phi lộ về mình". Lời phi lộ dễ thương cảm động đầy tâm trạng và các thông tin qua góc nhìn báo chí là thông tin hiếm: đó là thông tin người thầy đầu tiên ở Vàm Tam Lạch quê hương đã vì yêu thích văn chương yêu quý học trò mà tặng nhiều tác phẩm ngắn của nhà văn Sơn Nam thời xa xắc 50 năm ấy. Dường như bằng tình yêu và sự nhạy cảm tiên kiến thầy Dương Văn Huyện (Giao Long - Bến Tre) đã nhìn thấy đứa học trò tiểu học cần mẫn siêng năng ít nói nhỏ con ốm yếu ấy sẽ theo nghiệp văn chương sau này...

Khi nhắc Hồ Biểu Chánh Trần Ngọc Hưởng nhắc một chi tiết: trường  Vĩnh Lợi (Vĩnh Bình) hơn một trăm năm có mặt trường đón Hồ Biểu Chánh làm học trò ở đây trước khi thầy giáo Trần Văn Năng làm Hiệu Trưởng và ở trường này mãi đến sau 1960 mới có nhà thơ Trần Ngọc Hưởng.

Nhắc Bình Nguyên Lộc Hưởng vo tròn tâm trạng lại nhỏ xuống câu thơ như khóc: "Nắm xương trắng gửi xứ người Anh hoa vẫn ký thác nơi quê nhà Cỏ hoàng hôn bãi tha ma Ngàn năm mây bạc trăng tà ngàn năm...". Đọc thủ bút là bốn câu thơ kèm chữ ký nhà văn nhà khảo cứu Đồng Nai này (ở trang 21) của tác phẩm chúng ta dễ thông cảm hơn khi Trần Ngọc Hưởng hạ bút "Ngàn năm" với ông.

Với nhà thơ Hữu Loan cũng vậy tác giả nói về tác phẩm bất hủ Màu Tím Hoa Sim đã đi sâu vào lòng người chính nhờ Hữu Loan viết bài đó để khóc vợ mình: Lê Đỗ Thị Ninh khi ông còn ở Đại đoàn 304. Những phát hiện tương tự thú vị đầy bi thương mà Trần Ngọc Hưởng chạm nhẹ hồn mình vào chúng ta rải rác khắp tập sách. Thí dụ khi viết về Kiên Giang Hà Huy Hà ngay trong "Vài dòng..." ở đầu sách Hưởng nhắc trường Trung học Gò Công nhắc anh bạn láng giềng Trịnh An Khương từng chép tập "Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím" tặng Hưởng hết sức công phu vì yêu thích và biết bạn yêu thích... thì ở trang 71 và trang 103 của tác phẩm này Trần Ngọc Hưởng đưa ra bức ảnh 40 năm gìn giữ bức ảnh mà cả bạn thơ Như Uyên Thủy (Trương Minh Nhựt) bạn thơ Lê Trúc Khanh (Lê Phước Nghiệp) hay anh hai Kiên Giang cũng không ai giữ được bức ảnh bốn người chụp chung khi Hưởng đang theo học Đại học Sư phạm Sài Gòn.

Gần 40 năm dạy học làm thơ Trần Ngọc Hưởng còn một duyên may khiến tôi thèm thuồng. Đó là khi nhà báo Trần Văn Nam của tuần báo Khởi Hành hỏi SV Trần Văn Sáu ở Đại học Sư Phạm (Sáu là tên thật của Trần Ngọc Hưởng) về văn chương đương thời (1970) và đăng tác phẩm Trên Sông của anh. Bài báo ngắn và bài thơ cũng ngắn vậy mà 31 năm sau khi anh dẫn sinh viên  Khoa Văn Trường Cao Đẳng Sư Phạm Long An đi thực tế ở Nha Trang đến thăm nhà văn Võ Hồng tại 51 đường Hồng Bàng... một bất ngờ đến lặng lòng rấm rức ấy là nhà văn nhà giáo điềm đạm mực thước giản dị sâu sắc đáng kính trọng ấy... đã cho anh xem bài báo đó. Trần Ngọc Hưởng nối 31 năm đời mình liền một mạch trong "đổi thay ắt đã thấy bao đời" của cụ Trạng Trình xưa!

Nhưng trên hết sâu lắng bền bỉ hơn hết chính là tấc thủy chung với đất với người  Gò Công (Tiền Giang): suốt hai thập niên 60 - 70 thế kỷ XX sau khi ghi bút danh mình dưới mỗi bài thơ Trần Ngọc Hưởng thường "chua" thêm hai câu thơ ý nhị: "Ta vẫn mượn tên em làm Bút Hiệu Như đã chọn Gò Công làm quê hương"...

Làm người nhất là làm thầy giáo làm thơ mà thủy chung với đất với người như thế... tưởng là đã đủ đất Tân Thới của Cù Lao Lợi Quan (nay là huyện Tân Phú Đông Tiền Giang) chắc rất hài lòng. Và tôi đã rất hài lòng "đi" bên Trần Ngọc Hưởng nhiều chục năm nay chính là cảm khái một con người như thế...


TRẦN ANH TÀI

tranhoangvy

gửi anh Khôi Vũ

Cám ơn anh Khôi Vũ đã đưa lại bài viết. Chúc vui khỏe. Thân mến.